Hoe werkt de AOW? Complete uitleg van pensioenpijler 1

De AOW vormt de basis van uw pensioen in Nederland. Het is een wettelijke uitkering die de overheid aan iedereen betaalt die in Nederland heeft gewoond of gewerkt, zodra u de AOW-leeftijd bereikt. Maar hoe werkt de AOW precies? Hoeveel ontvangt u, hoe bouwt u het op en wat betekent het als u een tijdje in het buitenland heeft gewoond? In dit artikel leest u alles over pensioenpijler 1.

Wat is de AOW en voor wie is het bedoeld?

AOW staat voor Algemene Ouderdomswet. Het is een volksverzekering: iedereen die in Nederland woont of werkt, is automatisch verzekerd. De uitkering wordt betaald door de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en is bedoeld als basisinkomen voor iedereen die de AOW-leeftijd bereikt. De AOW is niet afhankelijk van uw arbeidsverleden of van hoeveel u heeft verdiend. Het is een basisvoorziening die voor iedereen gelijk is — afhankelijk van uw woonsituatie.

De AOW is pensioenpijler 1 van het Nederlandse pensioenstelsel. Naast de AOW zijn er nog twee andere pijlers: het werkgeverspensioen (pijler 2) en uw eigen aanvullende opbouw (pijler 3). Samen vormen deze drie pijlers uw totale pensioeninkomen.

Hoe bouwt u AOW op?

Uw AOW-opbouw begint op 15-jarige leeftijd en loopt door tot aan uw AOW-leeftijd. Dat is een opbouwperiode van 50 jaar. Per jaar dat u in Nederland woont of werkt, bouwt u 2% AOW op. Wie de volledige 50 jaar in Nederland heeft doorgebracht, ontvangt 100% AOW (50 jaar × 2% = 100%).

Woont of werkt u een aantal jaren buiten Nederland? Dan wordt uw AOW voor elk gemist jaar met 2% verlaagd. Bent u bijvoorbeeld vijf jaar in het buitenland geweest, dan ontvangt u later 90% van de volledige AOW-uitkering. In sommige gevallen kunt u zich vrijwillig blijven verzekeren bij de SVB om dit gat te dichten.

Wat als u jaren in het buitenland heeft gewoond?

Als u tijdelijk of langdurig buiten Nederland heeft gewoond, heeft dat gevolgen voor uw AOW. Voor elk jaar dat u niet in Nederland woonde of werkte, wordt uw uitkering met 2% gekort. U kunt dit soms herstellen door:

• Vrijwillige AOW-verzekering via de SVB aan te vragen (mogelijk tot vijf jaar na vertrek uit Nederland)
• Een verdrag te raadplegen: Nederland heeft met veel landen verdragen gesloten waarbij buitenlandse opbouw kan meetellen
• Via de SVB te controleren wat uw huidige opbouwstatus is via mijnsvb.nl

AOW-leeftijd in 2026 en 2027: wanneer krijgt u AOW?

In 2026 en 2027 is de AOW-leeftijd 67 jaar. De AOW-leeftijd is wettelijk gekoppeld aan de levensverwachting in Nederland. Als de levensverwachting stijgt, stijgt de AOW-leeftijd in de toekomst mee — met een aankondigingstermijn van vijf jaar. Of de AOW-leeftijd na 2027 verder omhoog gaat, is afhankelijk van CBS-prognoses en politieke besluitvorming.

Wilt u precies weten wanneer u AOW krijgt? Kijk op svb.nl of gebruik de AOW-datumchecker van de SVB. De exacte datum hangt af van uw geboortedatum.

Hoeveel AOW ontvangt u in 2026?

De hoogte van de AOW-uitkering hangt af van uw woonsituatie. De AOW is gekoppeld aan het wettelijk minimumloon: stijgt het minimumloon, dan stijgt de AOW automatisch mee. Hieronder de actuele bruto AOW-bedragen voor 2026:

Alleenstaanden

• Bruto AOW per maand: € 1.637,57
• Vakantiegeldopbouw per maand: € 106,55

Gehuwden of samenwonenden (per persoon)

• Bruto AOW per maand: € 1.122,12
• Vakantiegeldopbouw per maand: € 76,10

Het vakantiegeld wordt jaarlijks in mei uitbetaald. Let op: dit zijn bruto bedragen. Wat u netto overhoudt, hangt af van uw persoonlijke belastingsituatie.

Alleenstaanden vs. samenwonenden: het verschil in AOW

Alleenstaanden ontvangen een hogere AOW dan gehuwden of samenwonenden, omdat zij alle vaste lasten alleen dragen. Deze groep ontvangt circa 70% van het netto minimumloon; samenwonenden elk circa 50%. De SVB controleert periodiek uw woonsituatie, omdat die direct invloed heeft op uw uitkeringshoogte.

AOW en belastingen: wat verandert er na uw AOW-leeftijd?

Zodra u de AOW-leeftijd bereikt, betaalt u geen AOW-premie meer. Dat heeft een aanzienlijk effect op uw belastingtarief. De AOW-premie is onderdeel van de loonbelasting in de eerste schijf. Mensen die de AOW-leeftijd nog niet hebben bereikt, betalen over de eerste schijf een gecombineerd tarief van circa 36,97%. Na de AOW-leeftijd betaalt u over diezelfde schijf aanzienlijk minder, omdat de AOW-premie (circa 17,9%) wegvalt.

Dit betekent dat uw netto AOW-uitkering relatief hoger uitvalt dan u op basis van het bruto bedrag zou verwachten.

AOW als fundament van uw pensioen

De AOW is bewust ontworpen als basisinkomen, niet als volledig pensioen. De uitkering dekt doorgaans niet alle kosten van uw gewenste levensstijl na pensionering. Daarom bestaat het Nederlandse pensioenstelsel uit drie pijlers:

• Pijler 1 – AOW: basisinkomen van de overheid voor iedereen
• Pijler 2 – Werkgeverspensioen: aanvullend pensioen via uw werkgever
• Pijler 3 – Eigen opbouw: vrijwillige aanvulling via lijfrente of beleggingsrekening

Bent u benieuwd hoe uw totale pensioeninkomen eruitziet? Bekijk uw opgebouwde rechten via mijnpensioenoverzicht.nl. Wilt u weten hoeveel u zelf extra kunt opbouwen? Gebruik dan onze jaarruimte rekentool.

FAQ — Veelgestelde vragen over de AOW

Wat is de AOW-leeftijd in 2026?
In 2026 en 2027 is de AOW-leeftijd 67 jaar. Daarna wordt de AOW-leeftijd mogelijk verder verhoogd dat is afhankelijk van de levensverwachting in Nederland.

Hoeveel AOW krijg ik als alleenstaande in 2026?
Als alleenstaande ontvangt u in 2026 een bruto AOW-uitkering van € 1.637,57 per maand, plus € 106,55 aan vakantiegeldopbouw per maand. Dit vakantiegeld wordt jaarlijks in mei uitbetaald.

Wat als ik jaren in het buitenland heb gewoond?
Voor elk jaar dat u niet in Nederland heeft gewoond of gewerkt, wordt uw AOW met 2% verlaagd. U kunt dit soms herstellen via vrijwillige verzekering bij de SVB of via een belastingverdrag. Neem contact op met de SVB voor uw persoonlijke situatie.

Betaal ik nog AOW-premie na de AOW-leeftijd?
Nee. Na het bereiken van de AOW-leeftijd betaalt u geen AOW-premie meer. Daardoor daalt uw effectieve belastingtarief aanzienlijk, wat betekent dat u netto meer overhoudt van uw inkomen.

Kan mijn AOW worden gekort als ik ga samenwonen?
Ja. De AOW-uitkering is hoger voor alleenstaanden dan voor samenwonenden. Als u gaat samenwonen of trouwen nadat u al AOW ontvangt, wordt uw uitkering aangepast door de SVB. Geef een verandering in uw woonsituatie altijd tijdig door.

Disclaimer

BelegNuVoorLater.nl is een onafhankelijk informatie- en vergelijkingsplatform. De informatie in dit artikel is algemeen van aard en vormt geen persoonlijk financieel advies. Raadpleeg een financieel adviseur voor advies dat is afgestemd op uw persoonlijke situatie.