Het Nederlandse pensioenstelsel ondergaat de grootste hervorming in decennia. De Wet toekomst pensioenen vervangt vaste pensioenbeloftes door persoonlijke pensioenvermogens. Alle pensioenfondsen moeten uiterlijk 1 januari 2028 zijn overgestapt. Dit betekent het voor u.
Wat is de Wtp?
De Wet toekomst pensioenen trad op 1 juli 2023 in werking. De wet verplicht alle pensioenuitvoerders zoals fondsen, verzekeraars en PPI’s om uiterlijk 1 januari 2028 over te stappen naar een nieuw stelsel.
De gedachte erachter: meer transparantie, meer persoonlijk inzicht, en een stelsel dat past bij een arbeidsmarkt waarop mensen vaker van baan wisselen en vaker als zelfstandige werken.
Onder de Wtp kan pensioen alleen nog worden opgebouwd via een premieregeling. Er wordt dus geen vaste uitkering meer beloofd; de premies worden belegd en uw pensioen hangt af van het rendement.
De kernverandering: van belofte naar eigen vermogen
In het oude stelsel gold meestal een uitkeringsovereenkomst: u kreeg een bepaalde uitkering toegezegd op basis van salaris en dienstjaren. Of het fonds die belofte waar kon maken, hing af van de dekkingsgraad.
In het nieuwe stelsel heeft u een persoonlijk pensioenvermogen: een eigen pot met de ingelegde premies plus het behaalde rendement. Op uw overzicht ziet u straks een bedrag in euro’s in plaats van een beloofde uitkering.
| Oud stelsel | Nieuw stelsel | |
|---|---|---|
| Wat u ziet | Beloofde uitkering per maand | Opgebouwd vermogen in euro’s |
| Afhankelijk van | Dekkingsgraad van het fonds | Beleggingsrendement |
| Transparantie | Beperkt | Hoog |
| Zekerheid | Formeel hoog, in praktijk geen indexatie | Lager, maar sneller stijgend bij goede jaren |
Het vermogen blijft collectief belegd. U kiest niet zelf uw aandelen, maar het fonds beheert per leeftijdscohort: jongeren offensiever, ouderen defensiever. Dat heet lifecycle beleggen.
Solidair of flexibel: twee contractvormen
Werkgevers en sociale partners kiezen tussen twee varianten.
Solidaire premieregeling. Beleggingsrisico’s worden gedeeld via een collectieve buffer, de solidariteitsreserve. Valt het rendement tegen, dan kan die buffer uitkeringen stabiliseren. Uitkeringen bewegen mee met de economie, maar minder heftig. Dit model wordt bij de meeste grote fondsen verwacht.
Flexibele premieregeling. Meer individuele keuzevrijheid, bijvoorbeeld in beleggingsprofiel of uitkeringsvorm. De gezamenlijke buffer (risicodelingsreserve) is kleiner. Vaker gebruikt door verzekeraars en PPI’s.
Wat is invaren?
Invaren is het omzetten van uw al opgebouwde pensioenrechten naar het nieuwe stelsel. Uw rechten worden omgerekend naar een persoonlijk pensioenvermogen.
Invaren is het uitgangspunt van de wet. De besluitvorming ligt bij sociale partners en het fondsbestuur, dat moet onderbouwen dat de overstap evenwichtig uitpakt voor alle groepen deelnemers.
De exacte rekenmethodiek verschilt per fonds. Voor de meerderheid pakt het naar verwachting neutraal tot licht positief uit, maar er kunnen groepen zijn die er iets op voor- of achteruitgaan. Uw fonds is verplicht u hierover te informeren.
Invaren moet uiterlijk 1 januari 2028 zijn voltooid.
Kan uw pensioen dalen?
Het eerlijke antwoord: ja. In het nieuwe stelsel kan uw uitkering dalen bij tegenvallende beleggingsresultaten. In het oude stelsel kon dat formeel niet, al werden uitkeringen in de praktijk jarenlang niet geïndexeerd als fondsen te weinig geld hadden, wat uw koopkracht ook uitholde.
Daar staat tegenover dat uw pensioen bij goede rendementen sneller stijgt dan vroeger. De verwachting van wetgever en actuarissen is dat de gemiddelde uitkering op termijn hoger uitvalt. Gegarandeerd is dat niet.
Compensatie voor de generatie van 40 tot 55 jaar
In het oude systeem stegen de premies met de leeftijd: oudere werknemers legden relatief meer in en bouwden sneller op. In het nieuwe stelsel geldt voor iedereen hetzelfde premiepercentage, een vlakke premie.
Wie halverwege zijn loopbaan is, heeft de jaren met lage premie al gehad maar profiteert niet meer van de jaren met hoge premie. Werkgevers en sociale partners moeten per regeling beoordelen of en hoe zij deze groep compenseren via een extra bijdrage uit het fonds, hogere werkgeverspremies of een andere route. Uw werkgever of fonds is verplicht u te informeren.
Nabestaandenpensioen en wezenpensioen
In het oude stelsel hing het partnerpensioen af van het aantal dienstjaren bij de werkgever, wat bij baanwisselingen tot rare uitkomsten leidde.
Onder de Wtp geldt een uniform percentage van het salaris bij overlijden vóór de pensioendatum, ongeacht hoelang u er werkte.
Het wezenpensioen krijgt een uniforme eindleeftijd van 25 jaar.
Pensioenopbouw vanaf 18 jaar
De toetredingsleeftijd gaat van 21 naar 18 jaar. Jongere werknemers beginnen dus eerder, wat op lange termijn aanzienlijk scheelt door het rente-op-rente-effect.
Het bedrag ineens van 10%: nog niet beschikbaar
Dit punt wordt vaak verkeerd begrepen, dus let op.
Er komt een mogelijkheid om op uw pensioendatum maximaal 10% van uw pensioenvermogen in één keer op te nemen. Die regeling geldt nu nog niet. De Eerste Kamer nam het wetsvoorstel herziening bedrag ineens op 16 juni 2026 aan, maar de invoering is doorgeschoven van 1 juli 2026 naar 1 januari 2029. Sinds 2021 is die datum meermaals verschoven.
Wat u er straks over moet weten:
- U kunt alleen kiezen op het moment dat uw pensioen ingaat. Gaat uw pensioen vóór 1 januari 2029 in, dan kunt u er geen gebruik van maken.
- Het bedrag is vrij te besteden.
- Uw resterende uitkering wordt lager.
- De opname wordt in één jaar belast in box 1, waardoor u mogelijk in een hogere schijf valt. Fiscaal is gespreid uitkeren doorgaans gunstiger.
- De opname kan gevolgen hebben voor uw recht op toeslagen.
Gezien de lange geschiedenis van uitstel: baseer uw pensioenplanning hier niet op.
Tijdlijn
| Wanneer | Wat |
|---|---|
| 1 juli 2023 | Wet toekomst pensioenen treedt in werking |
| Vanaf 2024 | Fondsen bereiden voor en informeren deelnemers |
| 2025–2027 | Fondsen stappen gefaseerd over |
| Uiterlijk 1 januari 2028 | Alle fondsen zijn overgegaan |
| 1 januari 2029 | Beoogde invoering bedrag ineens van 10% |
Wilt u weten wanneer uw fonds overstapt? Kijk op de website van uw pensioenfonds of vraag het uw werkgever.
Veelgestelde vragen
Wat is de Wet toekomst pensioenen? Een hervorming die vaste pensioenbeloftes vervangt door premieregelingen met persoonlijk pensioenvermogen. In werking sinds 1 juli 2023; alle uitvoerders moeten uiterlijk 1 januari 2028 zijn overgestapt.
Wat is invaren? Het omzetten van uw al opgebouwde pensioenrechten naar het nieuwe stelsel. Uw fonds informeert u over de gevolgen voor uw situatie.
Kan mijn pensioen dalen door de Wtp? Ja. Omdat uitkeringen meebewegen met beleggingsresultaten, kan uw pensioen dalen bij slechte rendementen — en sneller stijgen bij goede.
Wat verandert er voor de generatie van 40 tot 55 jaar? Zij kunnen nadeel ondervinden van de vlakke premie. Werkgevers en sociale partners bepalen per regeling of en hoe zij compenseren.
Kan ik nu al 10% van mijn pensioen ineens opnemen? Nee. De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2029 en is al meermaals verschoven. Gaat uw pensioen daarvóór in, dan kunt u er geen gebruik van maken.
Wat betekent de Wtp voor ZZP’ers? Vrijwel niets direct, omdat ZZP’ers geen werkgeverspensioen opbouwen. De derde pijler — eigen opbouw via een lijfrente — blijft onveranderd uw belangrijkste route.
Disclaimer: BelegNuVoorLater.nl is een onafhankelijk informatie- en vergelijkingsplatform. Deze informatie is algemeen van aard en vormt geen persoonlijk financieel of fiscaal advies.
